Tarih, kahramanlık ve direniş hikâyelerini beyaz perdeye taşımak kolay bir iş değildir. İşte tam da bunu başaran “Kanlıbahçe” filmi, Aydın’daki Milli Mücadele dönemini ve efelerin mücadelesini modern izleyiciye etkileyici bir dille anlatıyor.
Bu özel röportajımızda, filmin yönetmeni Osman Emre ile bir araya geliyoruz. Kendisiyle hem filmin fikir aşamasını, çekim sürecini ve ekip çalışmalarını, hem de yönetmenlik yaklaşımını, filmde vermek istediği mesajları ve vizyonunu konuşacağız. Ayrıca filmin festival yolculuğu, izleyiciden ve eleştirmenlerden aldığı geri bildirimler ile sinema dünyasındaki gelecek hedeflerini de öğreneceğiz.
Okuyucularımız, bu röportaj sayesinde yalnızca “Kanlıbahçe”nin perde arkasını keşfetmekle kalmayacak; Osman Emre’nin yaratıcı sürecini, yönetmenlik felsefesini ve Türk sinemasına bakış açısını da yakından tanıyacak. Hazırsanız, sinema perdesinin arkasına doğru bir yolculuğa çıkıyoruz.
Çekim Süreci
“Kanlıbahçe” filmi fikri nasıl doğdu? İlk adımı atmanızda sizi motive eden neydi?
Bir egeli olarak Efeleri, Kurtuluş savaşındaki milli mücadeleyi anlatan bir projeye imza atmam gerekiyordu. Kanlıbahçe kısa filmi imzası kısa olsa da sinema filmine dönüşen bir proje için bir kıvılcımla ateşi yakmak istedim. Bir anlamda Efe filmi çekmemi isteyen kişi Kanlıbahçe’deki Demirci Efe rolünü oynayan Tanzer Ünal kardeşimdir. Bir diğer etken de bana tavsiyeler veren Nazilli’den sınıf arkadaşım öğretmen Onur Ünal kardeşimdir. Sürekli yaptığımız istişarelerde Efe filminin temelini atmış oldum.
Çekimlerde karşılaştığınız en büyük zorluklar nelerdi ve bunları nasıl aştınız?
Bir kısa film yönetmeni şartlar gereği sadece filmi teknik olarak yönetmiyor. Kısa film çekerken dış etkenler olan kriz yönetimi, stres yönetimi, ekip yönetimi gibi erdemlere de sahip olması gerekiyor. Hele hele ki dönem projelerine kolay kolay kimse girmez.
Ben risk aldım 5 kişilik teknik ekiple 100 kişiye varan figürasyon ekibiyle 1919 yılını anlatmaya çalıştım. Maddi olarak ise bütçesi düşük olan bu filmde çekim yaptığımız köylerdeki muhtarlardan yemek gibi, elbise gibi, at gibi yardımlar aldık.
Ayrıca bu filmin projesini bazı belediyelere anlattık maddi manevi destekler aldık. Aydın’daki Efe ve yörük dernekleri bizlere cansiperane koştular tüm elbise, silah vb. şeyleri bizlere temin ettiler. Hatta Nazilli’den bir emekli annemiz Nezahat Yıldız maaşından 500 tl simit parası göndermiştir.
Mekân seçimlerinde hangi kriterleri önceliklendirdiniz? (Örn. tarihi dokular, görsellik, lojistik)
Kanlıbahçe filmi Kurtuluş savaşı dönemi halkın ve efelerin milli mücadelesini anlatırken aynı zamanda Aydın’ın tarihi değerlerine, kültürel mirasını da yer vermiştir. Filmin temelini oluşturan Germencik Mursallı Köyü Kanlıbahçe anıtında yaşanan mezalimi, elimizdeki teknik imkanlar dahilinde olduğu gibi anlatmaya çalıştık. Tarihi yerler olarak Nazilli Arpaz kalesi ve konağı, Yenipazar Orthasie antik kenti, Koçarlı Latmos dağı etekleri ve Germencik Mursallı Kanlıbahçe anıtını kullandık.
Ekip Çalışması
Film ekibini oluştururken nelere dikkat ettiniz?
Kanlıbahçe anıtında mezalimi yaşayanların torunlarının filmi anlatması için tüm oyuncu ekibini Aydın’da kurdum. İstanbul’daki oyuncu çevremden hiç faydalanmadım. Yaklaşık olarak 100 e yakın figürasyonu da başta Nazilli ve Germencik Mursallı olmak üzere Aydın’ın çeşitli ilçelerinden getirttim.
Oyuncular ve teknik ekip ile iletişimi nasıl sağladınız?
Kanlıbahçe filmi Aydın halkının özlediği istediği bir konuyu işlediği için oyuncu ve figürasyon ekibini kurmak zor olmadı.
Ekip içi bir anlaşmazlık olduğunda çözüm yönteminiz nedir?
Çekim süresince istenmeyen durumlarla karşılaşsam da stres, kriz ve ekip yönetimini iyi yönetmeye çalıştım. Herkes iyi niyetiyle filme değer kattığını gördüm.
Özellikle genç veya amatör oyuncularla çalışmak film sürecine nasıl katkı sağladı?
Genç ve amatör oyuncuların istekleri film için avantaj olsa da çekimlerdeki heyecan beni biraz zorladı ama herkes cansiperane bir şekilde koştuğu için çok fazla bir önemi kalmadı.
Yönetmenlik Tarzı
Yönetmen olarak sizin için bir sahneyi “başarılı” kılan kriterler nelerdir?
Birçok etken var aslında ama bir kısa film çeken bir yönetmen sadece kadraja hakim olmuyor. Ben de şartlar olarak paranın yeterli olmadığı durumlarda sinema mutfağında her yerde olmak zorunda kaldım ve stres yönetimi, ekip yönetimi ve kriz yönetimi konularda biraz daha ön plana çıktım diyebilirim.
Film boyunca uyguladığınız özel teknikler veya görsel anlatım yöntemleri var mı?
Konu itibariyle dönemi anlattığımız için mezalim detaylarında aktüel kamera açılarını ve detay planlarını kullandım. Tarihi mekanların tanıtımını drone planlarıyla genel açılardan destekledim.
Film boyunca karakterlerin ruh hâlini aktarmak için kullandığınız en etkili yöntem neydi?
5 yerel oyuncu hariç diğer tüm oyuncular hiç oyunculuk yapmamış ya da tecrübesi olmayan insanlardan oluşmakta. Karakter analizini çıkarttıktan sonra uygun gördüğüm oyunculara verdim. Dönem filmi olan Kanlıbahçe’de, oyuncularıma rol yapmayın süreci anlayarak o zorlu şartları empati yaparak yaşayarak karakterlere hayat verin dedim. O dönemdeki güçlü Efeleri, Devlet için çaresiz kalan bir komutanı veya acımasız bir Yunan komutanı canlandırmaları çok zor olmadı.
Yönetmenlik felsefenizi tek cümle ile özetlemeniz mümkün mü?
Yönetmen olarak kadroyu kurarken ilk dikkat ettiğim detay çalıştığım kişilerin bir karakteri bir duruşu olması. Yetenek geliştirilir ama karakter asla.
Konu ve Amaç
Kanlıbahçe filmiyle izleyiciye vermek istediğiniz ana mesaj nedir?
Artık kitap okumuyoruz ve sosyal medya ile idrak süremiz 3 ila 10 saniye arasına kadar düşmekte. Bizler de dikkat çekmek adına beğeni almak adına hazzın ön planda olduğu bir dönemde ciltler dolusu okunmayan bir kitabın bir anda veremeyeceği etkiyi Kanlıbahçe kısa filminde bir kadrajla bir detayla vermek istedim. Aslında Kanlıbahçe’de Yunanlılar tarafından vahşice öldürülen 104 Türk’ün ölümünü sinema diliyle anlattık. Ama Yunan mezalimini anlatmak hiçte kolay olmadı. 50 ye yakın halkı, 6 7 saat boyunca ayakları çıplak bir şekilde yere bastılar yere yattılar ahırda oturdular.
Tarihi bir olayı işlerken doğruluk ve dramatizasyon arasında nasıl bir denge kurdunuz?
Filmimiz %70 oranında gerçek hikayelere dayanmaktadır. Devletle efelerin barışması, Yunan mezalimi, Efelerin düze inmesi, Efelerle çalıkakıcılar arasındaki farklar filmimizin temelini oluşturmaktadır.
Filmde özellikle vurgulamak istediğiniz karakterler veya temalar hangileri?
Yörük Ali Efe, Demirci Mehmet Efe ve Çete Ayşe gibi efelerin özverili milli mücadelesini ve vahşi Yunan mezalimini vurgulamak istedim.
Bu hikayeyi günümüz izleyicisine aktarırken hangi bağlamları ön plana çıkardınız?
O anlarda Yunan zulmü karşısında ayakları çıplak bir şekilde sürülen, vahşice öldürülen bir halk olarak ne yapardın veya bu zulüm karşısında bir Efe olsaydın ne yapardın sorusunu seyirciye yönelttim.
Festivaller ve Gösterimler
Filminizi hangi festivallerde izleyicilerle buluşturmayı planlıyorsunuz?
Filmimiz özel bir konuya değindiği için Aydın Valiliğinden, Adü rektöründen, ilçe milli eğitim müdürlüğünden ve Aydın il Kültür Müdürlüğünden maddi manevi destekler aldı.Bir kısa film kolay kolay farklı il ve ilçelerde 7. Kez gösterime girmez ama kanlıbahçe filmi Valiliğin, rektörün, milli eğitim müdürünün, Aydın İl kültür müdürlüğünün ve diğer resmi protokolün katılımılıyla ilk galasını Aydın Adnan Menderes üniversitesi Yörük Ali Efe salonunda 700 kişiye izleterek yaptı.
Festival seçiminde nelere dikkat ediyorsunuz? (Örn. yerel, ulusal, uluslararası) Gelecekte başka projelerle festivallerde yer alma hedefleriniz var mı?
Aydın, İzmir, Denizli ve Almanya olmak üzere farklı il ve ilçelerde gösterimler planlanırken yurt içi yurt dışı bir çok festivallerde yarışacaktır.Bağımsız filmlerin takdir edildiği dikkat çektiği tek yer festivaller ama festivaller daha çok liyakat esaslı düzenlemeli.
Geri Bildirimler
İlk gösterimlerde aldığınız tepkiler nasıldı? Beklediğinizden farklı bir geri bildirim aldınız mı?
Çok yağmur olmasına rağmen ilk gösterime 700 kişi katıldı. filmin vermek istediği mesajları ve duyguları aldıklarını gerek geri bildirimlerde gerek sosyal medyada duymak görmek bizleri ayrıca mutlu etti.
Eleştirilerden öğrendiğiniz en önemli ders ne oldu?
Eleştiri bizleri geliştirir ancak 1 milyonluk bir filmi imece usülü çalışmalar yaparak 130 bin tl ye çektiğimizi duyduklarında bizlere olan saygıları bir kat daha arttığını görmek bizleri mutlu etti.
İzleyici yorumları sonraki projelerinizi şekillendirmede ne kadar etkili oluyor?
Kimi izleyici nefretle kimi izleyici gözyaşlarıyla kimi izleyiciler ayakta alkışlayarak salondan ayrıldılar. Bu geri bildirimler düşük şartlarda iyi film yaptığımızı göstermektedir.
Vizyon
Önümüzdeki 5–10 yıl içinde yönetmen olarak kendinizi nerede görüyorsunuz?
Toplumsal sorunlar ve geçmişe dair tarihsel konular benim ilgilendiğim ana konular. Fırsat buldukça tecrübe kazandıkça daha da iyi yerlere geleceğimi ön görüyorum.
Sinema dışında (televizyon, dijital platform, belgesel) projeler geliştirmeyi düşünüyor musunuz?
Sinema çok geniş kapsamlı bir konu. Sinema dışında dijital platformlar ve ulusal medyada da kalıcı projeler ile kariyerime yön verebilirim.
Türk sinemasına katkınız ne olurdu?
Türk Sineması ve Türk tv leri Nemesistik bir anlayıştan kurtulmalı. Türkiye malesef çatışmalarla beslenen bir ülke ve dolayısıyla reddi miras zihniyetini terk etmeli. Sahip olduğu derinlik ve kültür birçok ülkede belki de birçok ülkenin sinema kültüründe yok.
Genç yönetmenler için bir tavsiyeniz var mı?
Ben kısa film yönetmeni olarak her yerde var olmaya çalışıyorum. Sadece filmi yönetmediklerini anı ve zamanı yönettiklerini de bilmeliler. Stres, ekip, kriz yönetimi gibi erdemleri iyi kullanmalılar.
Osman Emre, paylaştığınız değerli bilgiler için çok teşekkür ederiz. “Kanlıbahçe” gibi tarihî ve anlamlı bir filmi izleyicilerle buluşturduğunuz için sizi kutlarız. Son olarak, filminizin izleyiciye vermesini en çok umduğunuz mesaj nedir?
Geçmişteki atalarımızın yaşadığı zorlukları, zulmü, mücadeleyi kanlıbahçe üzerinden sinema diliyle genç nesle aktarmak istedim ve şartlar dahilinde bunu başardığımızı görüyorum.